روشن نشدن پکیج یکی از شایعترین مشکلاتی است که صاحبان ساختمانها با آن مواجه میشوند و میتواند به علتهای ساده تا پیچیده رخ دهد. در این مقاله بهصورت ساختارمند و فنی دلایل احتمالی، روشهای عیبیابی گامبهگام، راهکارهای رفع هر مشکل و نکات ایمنی و نگهداری میپردازیم تا پس از مطالعه بتوانید مشکل را صحیح تشخیص داده و در صورت امکان خودتان رفع کنید یا با اطلاعات کاملتر به تعمیرکار ارجاع دهید.
دلایل متداول روشن نشدن پکیج
علت ۱ — مشکل در تامین برق
شرح مشکل
قطع شدن برق، فیوز معیوب یا قطع شدن مسیر تغذیه الکتریکی میتواند مانع از راهاندازی پکیج شود. بسیاری از پکیجها بدون برق قابل راهاندازی نیستند یا برد کنترل نیاز به ولتاژ دارد.
چگونه تشخیص دهیم
- بررسی نمایشگر یا چراغهای روی پکیج: خاموش بودن کامل نشانگرها معمولاً نشانه برقرسانی است.
- تست پریز و فیوز تابلو برق مربوط به پکیج.
راهحل
- بررسی و روشن کردن فیوز مربوطه؛ در صورت معیوب بودن فیوز آن را تعویض کنید.
- بررسی کابلکشی و اتصالات، در صورت شل بودن اتصال، اصلاح نمایید.
- اگر برد الکترونیکی آسیبدیده به نظر میرسد، از تکنسین متخصص کمک بگیرید.
علت ۲ — نبود یا افت فشار آب مدار گرمایش
شرح مشکل
پکیجها برای ایمنی و عملکرد صحیح نیاز به حداقل فشار آب در مدار گرمایش دارند. فشار پایین یا صفر باعث عدم روشن شدن میشود.
چگونه تشخیص دهیم
- نمایشگر فشار آب (بار) روی پکیج را بررسی کنید (معمولاً بین 1 تا 1.5 بار در حالت سرد مناسب است).
- شنیدن صدای غیرمعمول یا مشاهده چراغ هشدار فشار.
راهحل
- باز کردن شیر پرکن (پرکنر) تا رسیدن فشار به مقدار توصیهشده و سپس بستن آن.
- در صورت افت فشار مکرر، بررسی وجود نشتی در سیستم، شیر رادیاتورها یا مخازن انبساط.
- اگر مخزن انبساط خراب باشد، تعویض یا شارژ آن توسط متخصص.
علت ۳ — بسته بودن مسیر گاز یا مشکل در تأمین گاز
شرح مشکل
قطع گاز یا افت فشار گاز باعث میشود شعله تشکیل نشود و پکیج روشن نشود.
چگونه تشخیص دهیم
- سایر وسایل گازسوز (مثل اجاق گاز) را چک کنید.
- وجود ارورهای مرتبط با گاز روی نمایشگر.
راهحل
- چک کردن شیر ورودی گاز و باز کردن آن در صورت بسته بودن.
- تماس با شرکت گاز در صورت قطع سراسری یا افت فشار.
- تعمیر یا تعویض شیر گاز یا الکترومگنت در صورت خرابی (توسط تکنسین مجاز).
علت ۴ — خرابی فلاکسیبل، شیر گاز یا الکترود جرقهزن
شرح مشکل
در پکیجهای مجهز به جرقهزن، خرابی الکترود یا برد جرقهزن مانع از ایجاد شعله میشود.
چگونه تشخیص دهیم
- بررسی وجود جرقه در هنگام استارت (شنیدن جرقه یا مشاهده جرقه).
- ارورهای مرتبط با عدم اشتعال یا زمانبندی طولانی.
راهحل
- تمیز کردن الکترودها از رسوب و دوده.
- تنظیم فاصله الکترودها طبق دفترچه سازنده.
- تعویض الکترود یا برد جرقهزن در صورت خرابی.
علت ۵ — مشکل در سنسورهای دمایی یا سنسور فاز/فشار
شرح مشکل
سنسورهای معیوب اطلاعات نادرست به برد میدهند (مثلاً دما را خیلی بالا نشان میدهند) و برد از روشن شدن جلوگیری میکند.
چگونه تشخیص دهیم
- نمایش مقادیر غیرمنطقی دما روی نمایشگر.
- ارورهای مرتبط با NTC یا سنسور.
راهحل
- تست مقاومت سنسورها با اهممتر و مقایسه با مقادیر مرجع.
- تعویض سنسور معیوب.
علت ۶ — خرابی برد الکترونیکی یا ماژول کنترل
شرح مشکل
برد الکترونیکی هسته تصمیمگیرنده پکیج است؛ خرابی در قطعات یا سوختن آیسیها عملکرد سیستم را مختل میکند.
چگونه تشخیص دهیم
- نمایشگر روشن ولی عدم عملکرد (مثلاً پمپ کار نمیکند یا شیر گاز فرمان نمیگیرد).
- ارورهای متوالی و عجیب که با راهاندازی مجدد رفع نشود.
راهحل
- ریست نرمافزاری طبق دفترچه (در صورت وجود).
- عیبیابی برد توسط تعمیرکار و در صورت لزوم تعمیر یا تعویض برد.
علت ۷ — ایراد در پمپ یا موتور سیستم
شرح مشکل
اگر پمپ سیرکولاسیون معیوب باشد یا قفل کرده باشد، جریان آب برقرار نشده و پکیج ایمنیاش را فعال میکند.
چگونه تشخیص دهیم
- شنیدن صداهای غیرعادی یا لرزش پمپ.
- عمل نکردن پمپ پس از دستور راهاندازی.
راهحل
- چک کردن برق ورودی پمپ.
- آزادسازی یا تعویض پمپ در صورت قفلشدن یا سوختن موتور.
علت ۸ — وجود هوا در سیستم یا گرفتگی مسیرهای داخلی
شرح مشکل
هواگیری نکردن رادیاتورها یا گرفتگی مبدل حرارتی باعث گردش ناقص و عدم عملکرد صحیح میشود.
چگونه تشخیص دهیم
- داغ نشدن رادیاتورها یا صدای قلقل در لولهها.
- ارور گردش ناکافی.
راهحل
- هواگیری رادیاتورها و خطوط.
- در صورت گرفتگی مبدل، بکواش، رسوبزدایی یا تعویض مبدل.
راهنمای گامبهگام عیبیابی (چکلیست عملی)
برای آنکه مشخص شود چرا دستگاه روشن نمیشود، بهتر است مراحل بررسی از سادهترین احتمال شروع شود و قدمبهقدم به سمت موارد فنیتر برویم. رعایت ترتیب مراحل باعث میشود هم زمان تلف نشود و هم احتمال اشتباه در تشخیص پایین بیاید.
۱. بررسی منبع برق و اتصالات اصلی
اولین گام همیشه برق دستگاه است.
پکیج باید به پریز سالم وصل باشد و جریان برق پایدار داشته باشد. گاهی مشکل فقط یک دوشاخه نیمهکار، سیمکشی معیوب یا محافظ برق خراب است.
چراغ یا نمایشگر روی بدنه دستگاه نشانه خوبی برای تشخیص وجود برق است. اگر نمایشگر روشن نمیشود یا چشمکزن غیرعادی دارد، احتمال مشکل در برد تغذیه، فیوز داخلی یا سیم رابط وجود دارد.
۲. فشار آب مدار گرمایش
بسیاری از پکیجها اگر فشار آب مدار بسته کمتر از حد استاندارد باشد، بهطور خودکار روشن نمیشوند. اگر عقربه مانومتر زیر ۱ باشد، باید با باز کردن شیر پرکن، فشار تا حدود ۱.۲ تا ۱.۵ بالا آورده شود.
اگر پس از چند ساعت فشار دوباره افت میکند، نشتی داخلی وجود دارد و روشن نشدن دستگاه نوعی «حالت محافظتی» است.
۳. سلامت سنسورهای ایمنی
پکیجها چند سنسور حیاتی دارند که اگر اختلالی احساس کنند اجازه روشن شدن نمیدهند. مهمترینها:
– سنسور حد (اوِرهیت) که با گرم شدن بیشازحد مسیر آب، مدار را قطع میکند.
– سنسور دود که در صورت بسته بودن مسیر خروج دود، روشن شدن را متوقف میکند.
– سنسور فشار آب که در صورت کمبود آب در مدار، اجازه استارت نمیدهد.
اگر دستگاه خطای مشخصی نمایش میدهد، معمولاً به یکی از این سنسورها مربوط است. گردوغبار، رسوب و خرابی اتصالات از دلایل رایج هستند.
۴. بررسی شعله و جرقهزن
وقتی پکیج تلاش میکند روشن شود اما شعله تشکیل نمیشود، ایراد در مسیر جرقه یا سنسور تشخیص شعله است.
در مرحله اول باید صدای جرقهزن یا مشاهده نوک الکترود بررسی شود. اگر جرقه ضعیف است یا اصلاً ایجاد نمیشود، ممکن است الکترود ترک خورده، فاصله آن با مشعل مناسب نباشد یا سیم اتصال آن شل شده باشد.
اگر جرقه وجود دارد اما flame تشکیل نمیشود، دستگاه گاز نمیگیرد یا سنسور شعله کار خود را انجام نمیدهد.
۵. مسیر گاز و فشار آن
قطع بودن گاز ساختمان، بسته بودن شیر گاز ورودی پکیج، رسوب در فیلتر گاز یا افت فشار در ساعات پیک مصرف از دلایلی هستند که اجازه روشن شدن نمیدهند.
گاهی هم دیافراگم شیر گاز یا کویل آن معیوب میشود و دستگاه نمیتواند مسیر گاز را باز کند. این حالت معمولاً با خطاهای مرتبط با Flame همراه است.
۶. هواگیری رادیاتورها و پمپ سیرکولاسیون
اگر پکیج روشن میشود اما سریع خاموش میشود یا اصلاً وارد سیکل روشن شدن نمیشود، ممکن است پمپ درگیر هوا شده باشد و نتواند گردش آب را انجام دهد.
هواگیری رادیاتورها، بررسی گیرپاژ پمپ و اطمینان از آزاد بودن پروانه آن مرحله مهمی از چکلیست است.
۷. بررسی برد الکترونیک
وقتی تمام موارد بالا سالم است اما دستگاه همچنان روشن نمیشود، احتمالاً ایراد از برد کنترل است. خرابی قطعات الکترونیکی، نوسانات برق، رطوبت یا اتصالات سوخته از عوامل رایج هستند.
تشخیص دقیق برد معمولاً به ابزار تخصصی و تجربه نیاز دارد، اما نشانههای آن شامل:
– روشن نشدن نمایشگر
– ریست شدن مکرر
– خطاهای نامربوط یا بیثبات
– روشن نشدن فن یا پمپ با وجود سلامت قطعات
۸. ریست دستگاه و تست نهایی
در پایان مراحل، یک ریست نرم (فشار دادن دکمه ریست) میتواند خطاهای موقت را پاک کند و دستگاه را به وضعیت عادی برگرداند.
اگر بعد از پیمایش چکلیست هنوز روشن نمیشود، ایراد عملی و جدیتر است و باید توسط تعمیرکار بررسی شود.
روشهای رفع برای هر مشکل (تجمیع و نکات اجرایی)
برای برطرف کردن ایراد روشن نشدن پکیج لازم است اقدامات تعمیراتی را به شکلی منظم، اصولی و مطابق با استانداردهای ایمنی انجام دهید. در ادامه، خلاصهای کاربردی و در عین حال کامل از مؤثرترین روشهای رفع هر مشکل ارائه شده است:
رفع مشکل کمبود فشار آب
- تنظیم فشار مدار: شیر پرکن را باز کنید تا فشار روی عدد ۱.۲ تا ۱.۵ بار قرار بگیرد.
- بررسی نشتیها: اتصالات، رادیاتورها و شیرها را برای احتمال نشت بررسی کرده و در صورت خرابی واشر، آن را تعویض کنید.
- رسوبزدایی مدار: اگر افت فشار تکرار میشود، رسوب مبدل ثانویه و صافی برگشت بررسی و تمیز شود.
حل ایراد خرابی سنسورها (NTC یا سنسور فشار)
- تمیزکاری اتصالات سنسورها: گاهی شل شدن سوکتها باعث خطا میشود.
- اندازهگیری مقاومت سنسورها: در صورت عدم تطابق با مقادیر استاندارد، سنسور باید تعویض گردد.
- تعویض سنسور معیوب: سریعترین و کمهزینهترین راه در صورت خرابی قطعه.
رفع مشکلات گازرسانی
- بررسی فشار گاز ساختمان: کاهش فشار گاز در ساعات اوج مصرف یک علت رایج است.
- باز و بسته کردن شیر گاز پکیج: اطمینان از عملکرد درست شیر گاز و نبود گرفتگی.
- کنترل فیلتر گاز: وجود خاک یا جرم میتواند باعث جلوگیری از احتراق شود.
- رسیدگی تخصصی به شیر گاز یا ماژول گاز: در صورت عملکرد نامناسب، باید توسط تکنسین بررسی شود.
رفع خرابی جرقهزن و الکترود
- تنظیم فاصله الکترود: فاصله صحیح بین الکترود و مشعل برای تشکیل شعله ضروری است.
- تمیزکاری الکترود: دوده یا جرم باعث ضعف جرقه میشود.
- تعویض الکترود خراب: در صورت سوختگی یا خوردگی.
رفع ایراد پمپ گردش آب
- هواگیری مدار: وجود هوا باعث عدم گردش آب و روشن نشدن پکیج میشود.
- بررسی گیرپاژ: در صورتی که پمپ قفل کرده باشد باید باز و روانکاری شود.
- تعویض پمپ: اگر سیمپیچ یا پروانه آسیب دیده باشد.
رفع مشکل برد الکترونیک
- ریست دستگاه: برخی خطاها با ریست ساده رفع میشوند.
- بازبینی اتصالات برد: شل شدن سوکتها یا سوختگی مسیرها باید بررسی شود.
- تعمیر یا تعویض برد: در صورت خطای شدید یا خرابی آیسیها.
رفع مشکلات دودکش و سنسور دود
- تمیزکردن مسیر دودکش: گرفتگی دودکش مانع روشن شدن پکیج میشود.
- اصلاح نصب دودکش: شیب و طول نامناسب باید اصلاح شود.
- چک کردن پرشر سوئیچ دود: در صورت خرابی، باید تعویض گردد.
رسیدگی به رسوبگرفتگی مبدل
- اسیدشویی اصولی: مبدل اولیه و ثانویه در صورت رسوب بالا نیاز به رسوبزدایی دارند.
- نصب فیلتر پلیفسفات: جهت جلوگیری از رسوب مجدد.
نکات ایمنی حیاتی
هر گونه کار مربوط به گاز باید توسط فرد مجاز انجام شود.
قبل از هر بررسی الکتریکی، پکیج را از برق جدا کنید.
در صورت بوی گاز، از هر گونه آتش و برق و موبایل در محیط استفاده نکنید و فوری محل را ترک و با شرکت گاز تماس بگیرید.
از باز کردن قطعات حساس برد یا شیرهای گاز بدون دانش فنی خودداری کنید.
هزینهها و زمان تقریبی تعمیر (راهنمایی کلی)
- بررسی اولیه و تشخیص: معمولاً ۳۰ تا ۹۰ دقیقه.
- تعمیرات ساده (شارژ فشار، هواگیری، تنظیم الکترود): هزینه کم تا متوسط و زمان کوتاه.
- تعویض پمپ یا مبدل یا برد: هزینه بالاتر و زمان چند ساعته تا چند روز بسته به تامین قطعه.
(توجه: ارقام دقیق وابسته به برند پکیج، نرخ خدمات در منطقه و قیمت قطعات است — برای برآورد هزینه دقیقتر، از سرویسدهنده محلی استعلام بگیرید.)
نکات پیشگیری و نگهداری برای جلوگیری از بروز مجدد مشکل
سرویس سالیانه توسط تکنسین مجاز (قبل از فصل سرد).
بررسی و تنظیم فشار مدار هر چند ماه یک بار.
نصب صافی برگشت برای جلوگیری از ورود ذرات معلق به پمپ و مبدل.
رعایت نکات ایمنی و چک دورهای دودکش و مسیر تخلیه.
نتیجهگیری
علل خاموشی یا روشن نشدن پکیج متعدد است ولی با یک روند منظم عیبیابی (بررسی برق، فشار آب، گاز، پمپ، سنسورها و برد) میتوان مشکل را تشخصیص داد و در بسیاری از موارد آن را رفع یا برای تعمیر تخصصی آماده کرد. رعایت نگهداری پیشگیرانه و سرویس دورهای بهترین راه برای کاهش این مشکلات و افزایش عمر پکیج است.
برای اینکه بتوانید از بروز مشکلات جدی در سیستم گرمایشی جلوگیری کنید، بهتر است با علائم هشداردهنده پکیج نیز آشنا باشید. در مقاله «۵ نشانه که پکیج شما نیاز به سرویس فوری دارد» بهطور دقیق توضیح دادهایم چه مواردی نشان میدهد دستگاه شما باید هرچه سریعتر سرویس شود. پیشنهاد میکنیم این مطلب را هم مطالعه کنید تا بتوانید از خرابیهای پرهزینه پیشگیری کنید.
سوالات متداول
- اگر پکیج خاموش شد اول چه کاری انجام دهم؟ برق و فیوز را بررسی کنید، سپس فشار آب و شیر گاز را چک کنید.
- آیا میتوانم برد پکیج را باز کنم؟ خیر — باز کردن برد بدون تخصص میتواند خطرناک و باعث باطل شدن گارانتی شود.
- چرا فشار مرتب پایین میآید؟ معمولاً نشت در مدار یا معیوب بودن منبع انبساط علت اصلی است.
- چه زمانی باید از تعمیرکار کمک بگیرم؟ در صورت خرابی برد، نشتی گاز، تعویض مبدل یا پمپ و در هر زمانی که از انجام ایمن کار مطمئن نیستید.
